Het gezellige drankje in de avond zijn twee flessen wijn geworden. Stiekem gokken of uren lang porno kijken. Altijd en overal met werk bezig zijn. Van jezelf twee keer per dag moeten sporten.
Herkenbaar? Dan is er misschien sprake van een verslaving. Lees verder om beter te begrijpen wat dat is en wat je er wel of niet aan kan doen in je relatie.
Wat is een verslaving?
We zitten allemaal wel eens niet lekker in ons vel. We voelen ons wat down, zijn ergens bang voor of hebben kritiek op onszelf als we in de spiegel kijken. Dit hoort bij het leven.
Meestal gaan die gevoelens vanzelf weg of gaan we er op een gezonde manier mee om, bijvoorbeeld door te wandelen, mediteren of het er met iemand over te hebben.
Soms, echter, worstelen we met nare gevoelens die hun bron in het verleden hebben, zoals door een traumatische gebeurtenis uit onze jeugd die nooit is geheeld.
Die gevoelens zijn ondragelijk en hebben we zo lang, dat een wandeling of gesprekje niets oplost. En om dan te overleven, kunnen we niet anders dan die emoties verdoven.
Dat doen we op een manier die schadelijk voor ons is. Van drank, drugs, gokken en eten snappen we dat teveel schadelijk kan zijn, maar hoe zit dat met werken, sport en porno? Of relaties, shoppen en telefoons?
Bij een verslaving hebben we geen controle over ons gedrag en kunnen we onszelf niet beheersen. We slaan dus door in wat we doen en teveel werk, sport en porno gaat ten kosten van gezonde zaken zoals rust, tijd met ons gezin, emotionele intimiteit en vrienden.
Andere voorbeelden: als we verslaafd zijn aan relaties, kunnen we ons blootstellen aan partners die ons slecht behandelen. Onze telefoons zuigen onze aandacht leeg en compulsief gokken en shoppen zuigen ook nog eens onze bankrekening leeg.
Daarnaast lost een verslaving de onderliggende pijn niet op en kan die de bron worden van geheel andere pijn, zoals schaamte, eenzaamheid, het gevoel vast te zitten, de angst om ontdekt te worden of het gevoel er over te moeten liegen.
Gevolgen van een verslaving in een relatie
Een verslaving houdt niet alleen onszelf, maar ook onze relatie in zijn greep. Het is alsof er altijd een derde aanwezig is in de relatie: het middel of gedrag waar de verslaving om draait. Deze onzichtbare derde trekt voortdurend aandacht, tijd en energie naar zich toe, waardoor er minder ruimte overblijft voor elkaar.
Het zorgt vaak voor spanning en conflict. We kunnen boos, verdrietig of bang worden over de verslaving, en proberen onze partner te dwingen om te stoppen of hulp te zoeken. Soms belooft onze partner dat oprecht, maar lukt het toch niet om te veranderen. Herhaalde hoop en teleurstelling kan leiden tot wantrouwen en gevoelens van machteloosheid.
De partner die verslaafd is, kan het gedrag of gebruik gaan verbergen. Er komen leugentjes, halve waarheden of ontwijkend gedrag die de intimiteit ondermijnen. Plus, de geheimen of het onuitgesprokene worden vaak een bron van ruzies en verwijten.
Ondertussen groeit de afstand. Jullie praten minder open, er is minder lichamelijke en emotionele nabijheid, en de verbinding die jullie ooit hadden, lijkt steeds verder weg. Een verslaving raakt daardoor niet alleen degene die ermee worstelt, maar ook de partner én de relatie als geheel.
Wat kun je dan wel doen?
Als je partner met een verslaving worstelt, is het belangrijk om eerst goed voor jezelf te zorgen. Dat betekent grenzen stellen, ook al voelt dat soms hard. Grenzen zijn geen straf, maar een manier om jezelf emotioneel en fysiek veilig/gezond te houden.
Zoek daarnaast steun buiten de relatie. Praat met vrienden of familie die je vertrouwt, of met een therapeut die begrijpt wat verslaving met jou en de relatie doet. Dit geeft je niet alleen een uitlaatklep, maar ook perspectief en advies.
Blijf communiceren, maar kies je momenten zorgvuldig. Gesprekken over de verslaving hebben meer kans van slagen wanneer jullie beiden rustig zijn en er ruimte is om te luisteren. Vermijd beschuldigingen en focus op wat jij voelt en nodig hebt. Benoem concreet welk gedrag pijnlijk is voor jou, en welke veranderingen je wenst te zien.
Tot slot: realiseer je dat jij de verslaving niet kunt oplossen. Je kunt wel steun en liefde bieden, maar het besluit om te veranderen ligt altijd bij je partner. Wat je wél kunt doen, is stimuleren dat hij of zij professionele hulp zoekt.
Therapie kan helpen om het trauma dat aan de basis van een verslaving ligt, aan te pakken. En relatietherapie kan helpen om jullie te helpen om om te gaan met de verslaving en jullie samen te begeleiden naar meer eerlijkheid, vertrouwen en verbinding.
