De geboortes van mijn kinderen zijn kantelpunten in mijn leven geweest. Toen ik ze voor het eerst zag, voor het eerst in mijn armen nam, had ik het gevoel dat mijn hart opeens kon ademen. Alsof er in mij een ruimte openging die ik daarvoor nog niet kende. Liefde bleek niet alleen een gevoel, maar een verruiming van mijn hele bestaan.
In de partnerliefde verschijnt die verruiming op een andere manier, maar niet minder wezenlijk. Zeker, in het begin is liefde vaak ook verlangen naar de ander, een willen hebben en krijgen voor onszelf. Dat brengt spanning en plezier, en daar komen mooie dingen (en kinderen) uit voort.
Maar in de liefde leren we precies dat: liefhebben. Niet alleen verlangen naar wat de ander ons geeft — en de ander verwensen wanneer hij of zij dat niet doet — maar de ander dragen en dienen, zonder onszelf op te geven. En de ander omarmen zoals hij of zij werkelijk is, en daarin vooral ook het goede zien.
Zo verheft liefde ons. Ze brengt ons van ik naar wij, van controle naar overgave, van angst naar ruimhartigheid, van oordeel naar eerbied en compassie. Zo ontstijgen we onszelf, zonder onze eigenheid te verliezen.
Maar liefde onthult ook.
Ze zet ons in een licht waarin we onszelf leren kennen, waarin we eindelijk zien wat er altijd al was. Enerzijds onze kracht en het goede dat we komen brengen. Anderzijds onze onvolmaaktheid, dat wat kan kwetsen of tekortschieten.
Juist in de nabijheid van een ander wordt zichtbaar wat we liever verborgen houden: de beschermlaag om ons heen, het beeld dat niet klopt maar dat we toch voeden, het harde werken waarmee we onszelf staande houden terwijl we van binnen wankelen.
Liefde laat ook zien wat we verwerpen in de ander omdat we het diep van binnen zelf ook zijn. Ze onthult waar we oordelen, verharden, controleren, vechten of ons terugtrekken.
Soms gebeurt dat in grote crises, maar vaker in kleine momenten: een verwijt aan de keukentafel, een gekwetste stilte in bed, een appje dat bewust onbeantwoord blijft. Juist daar, in het alledaagse, raken we soms aan iets ouds, of iets dat nu pas kwetsbaars is in onszelf.
Daarom kan liefde soms zo confronterend zijn. We ontdekken opeens dat we anders zijn dan we dachten. We vinden iets in onszelf waarvan we het bestaan misschien nog niet vermoedden. Maar als we bijgekomen zijn van die schrik, als we moedig en nieuwsgierig blijven kijken, dan is er een wereld te winnen.
In relaties komt dat keerpunt wanneer partners stoppen met wijzen naar elkaar en beginnen met reflecteren op zichzelf. Wanneer iemand niet alleen zegt: “Jij doet mij pijn”, maar ook durft te vragen wat er in hem of haarzelf geraakt wordt.
Dat is geen gemakkelijke beweging en het betekent niet dat de worsteling verdwijnt. Het probleem is en blijft soms problematisch. Pijn is en blijft een harde leermeester. Maar daar moeten we doorheen.
Wat daarin helpt, is om nieuwsgierig te blijven. Hoopvol en standvastig. Met vertrouwen wachtend tot we voorbij dit moeizame punt zijn en er opeens nieuwe ruimte zichtbaar wordt. En eerlijkheid, oftewel de bereidheid om onder ogen te zien wat er is:
Wat speelt er nu echt in mij?
Wat ben ik nu aan het beschermen?
Waar wend ik mijn ogen van af?
Zulke vragen brengen ons niet meteen uit de pijn. Maar ze brengen ons wel dichter bij de waarheid. Een relatiecrisis is daarom niet altijd het bewijs dat de liefde tekortschiet. Soms is ze juist de voorbode van groei.
Midden in de pijn vergeten we dat vaak. Dan lijkt de crisis alleen maar iets wat opgelost moet worden, iets wat weg moet. Maar juist daar, waar het schuurt, kan iets ouds openbreken en iets nieuws ontstaan. Want liefde verheft en onthult.
